O
ecossistema do Pará apresenta a biodiversidade características da Região
Amazônica, onde já foram catalogadas mais de duas mil espécies de peixes, cerca
de 950 espécies de pássaros, 300 espécies de mamíferos e cerca de 10% de todas
as espécies de plantas existentes na Terra. No território paraense, essa
variedade de espécies animais e vegetais é imensa, devido principalmente às
condições climáticas(localização na zona equatorial)e ao tamanho da área
coberta por florestas. Entre as árvores consideradas como madeira nobre, por
isso mesmo derrubadas muitas vezes de forma indiscriminada, estão o angelim, o
cedro e o mogno. No setor extrativo, as espécies mais procuradas são a
seringueira e a castanheira- do- Pará. A flora também apresenta espécies
exóticas, como a vitória- régia e dezenas de espécies de bromélias. Nas últimas
décadas, a preocupação com o futuro do ecossistema amazônico- aí incluído o
paraense- vem sendo manifestada dentro e fora do Brasil, por instituições
governamentais e não governamentais. Vários fatores contribuem para a
destruição de flora e o processo acelerado de extinção de animais em território
paraense. Entre esses fatores, destacam- se a exploração seletiva de
madeira(que acaba com reservas naturais de madeiras nobres), a agropecuária
extensiva(responsável pela derrubada da mata para transformação em pasto), a
construção de usinas hidrelétricas(que altera o ecossistema dos rios e áreas
próximas), e o extrativismo de plantas destinadas à indústria farmacêutica.
FLORA
Vegetação
A Amazônia Legal possui:
1,9 milhão Km² (38%) de floresta densa (homogênea, fechada, perene)
1,8 milhão Km² (36%) de florestas não densas
700 mil Km² (14%) de cerrado e campos naturais
600 mil Km² (12%) de áreas antrópicas (alteradas pelo homem), vegetação secundária (que já sofreu desmatamento alguma vez) e atividades agropecuárias.
Florestas de Igapó: ocorrem em solos que permanecem alagados durante cerca de seis meses, em áreas próximas aos rios. As árvores podem atingir até 40 metros de altura e raramente perdem as folhas – geralmente largas pra captar a maior quantidade possível de luz solar. Nas águas aparecem as folhas da vitória-régia – que chegam a ter 4 metros de diâmetro. Ocorrem associados aos rios de água branca.
Florestas de Várzea: As árvores são de grande porte (até 40 metros de altura) e apresentam características semelhantes ao igapó – embora a várzea apresente mair número de espécie. Ocorrem associados aos rios de água preta.
Florestas de Várzea: As árvores são de grande porte, variando entre 30 e 60 metros o dossel é contínuo e bastante fechado, tornando o interior da mata bastante úmido e escuro. Esta formação está presente nas terras altas da Amazônia e mescla-se com outros tipos de associações locais, como os campos e os cerrados amazônicos. Há também presença de campinaranas – caracterizadas pela presença de árvores mais baixas, com troncos finos e espaçados.
Espécies
Abiorana-seca – Pouteria laurifólia
Acapú – Voucapoua americana
Acariquara – Minquartia guianensis
Açacu – Hura creptans
Açaí – Euterpe oleraceae
Açoita-cavalo – Luehea speciosa
Aguapés – Eichornia spp
Alecrim – Holocalyx balansae
Almacega – Protium heptaphyllum
Amapá-doce – Paranhancornia amapá
Amescla – Protium brasiliensis
Andiroba – Carapa guianenses
Andirobarana
– Guarea cf. Kunthii
Angelim – Andira retusa
Angelim-pedra – Dinizia excelsa
Angelim-rajado – Pithecolobium racemosum
Angico – Piptadenia macrocarpa
Angicos – Piptadenia spp.
Aninga – Montrichardia arborescens
Araçás – Psidium spp.
Araribás – Centrolobium tomentosum/C. robustum
Araticum – Annoma crassiflora
Arco-de-pipa – Erythroxylon frangulaefolium
Aroeira – Lithraea brasiliensis
Ata-brava – Duguetium sp.
Babaçu – Orbignya martiana
Bacupari – Rheedia gardneriana
Bacuri – Platonia sp.
Bananeirinhas-da-mata – Heliconia spp.
Bico-de-papagaio - Heliconia vellozina
Bicuíba – Virola bicuhyba/V oleifera
Bracatinga – Mimosa scabrella
Braúna – Melanoxylon brauna
Brejaúva – Astrocaryum ayri
Breu-manga – Tetragastris altíssima
Buriti – Mauritia flexuosa
Burlandi – Virola sp.
Cabreúva – Myrocarpus frondosus
Cacaueiro – Theobroma cação
Caeté – Thalia geniculata
Café - Coffea arábica
Cagaiteira – Eugenia dysenterica
Caingá – Sclerolobium spp.
Cajuaçu – Anacardium othoniamum
Cajuí – Anacardium pumilum
Cambará – Vochysia sessifolia
Cambuí – Myrcia spp.
Cana-de-açucar – Saccharum officinarum
Canaranas – Echinoa sp., Panicum sp.
Canelas – Ocotea spp./Nectandra spp./Acrodiclidum spp.
Canelas-santas – Vochysia opugnata/V. acuminata
Canelinha – Ocotea pulchella
Cangeranas – Cabralea eichleriana/C. glaberrima
Capim-arroz – Oryza perennis
Capim-rabo-de-rato
– Hymenachne sp.
Capim-serra-perna – Laercia sp.
Cará-mimoso – Chusquea mimosa
Carandá – Copernicia australis
Cordeiro – Scleronema micranthus
Carnaúba – Compernicia cerifera
Caroá – Neoglaziovia variegata
Carvalho – Roupala asplenioides
Casca d’anta – Drimys brasiliensis
Castanha-de-macaco – Couropita guianensis
Castanha-do-pará – Bertholletia excelsa
Casuarina – Casuarina equisetifolia
Catingueira – Caesalpinia pvramidalis
Catucanhem – Roupala sp.
Caxeta-preta – Tachigalia multiprega
Caúna – llex microdonta
Cedros – Cedrela odorata/C. fissilis
Cerejeira – Torrezea cearensis
Cocão – Erythroxylum amplifolium
Coco-da-bahia – Cocos nucifera
Conduru – Guatteria sp.
Copaíba – Copaifera spp.
Cravina-do-campo – Prepusa hookeriana
Crisciumas – Arundinaria sp.
Cupiuba
– Goupia glabra
Embauba
– Cecropia spp.
Erva-mate – llex paraguaiensis
Fava-bolata – Parkia pendula
Fedegoso – Cassia multijuga
Figueiras-bravas – Ficus spp.
Freijó – Cordia goeldiana
Fruta-de-lobo – Solanum sp.
Gameleira – Ficus sp.
Garapa – Apuleia praecox
Genipapo – Genipa sp.
Gerivá – Arecastrum romanzoffianum
Goiabeira-serrana – Feijoa sellowiana
Gonçalo-alves – Astronium graveolens
Gramimunha – Weinmannia paulliniifolia
Guabirobeiras – Campomanesia spp.
Guaçatunga – Casearia parvifolia/C. silvestris
Guanandi – Calophyllum brasiliense
Guaraperê – Lamanonia speciosa
Guatambu – Aspidosperma sp.
Imbuia – Ocotea porosa
Imburana-de-cheiro – Amburana cearensis
Indaiá – Attalea indaya
Ingás – Ingá gracilifolia/I. splendeus/I. edulis/I. nobilis/I. rubiginosa/I.paraensis/I. Alba
Ipês – Tecoma spp./Tabebuia spp./Macrolobium spp.
Ipê-amarelo – Tecoma chrysantha
Ipê-branco – Tecoma odontodiscus
Ipê-roxo – Tabebuia chrysotricha
Itaúba – Mezilaurus itauba/M. Lindaviana
Jacarandás – Machaerium spp.
Jacarandá-da-bahia – Dalbergia nigra
Jacarandá-preto – Dalbergia spruceana
Jacaratiá – Jacaratia heptaphylla
Jacaré – Piptadenia communis
Jataí-açu – Hymenacea courbaril
Jatobás –
Hymenacea spp.
Jatobá-do-campo – Hymenacea stigonocarpa
Jatobá-da-mata – Hymenacea stibocarpa
Jequitibá – Cariniana excelsa/C. estrelensis/C. legalis
Jerivá – Arecastrum romanzoffianum
Jitaí – Dialium guianense
Juazeiro – Zizyphus joazeiro
Juremas – Mimosa spp.
Jurema-preta – Mimosa acutistipula
Lacre – Roupala cearensis
Limoeiro-do-mato – Actinostemon concolor
Lixeira – Curatella americana
Macacaúba – Platymiscium trinitatis
Macambira – Bromélia laciniosa
Maçarandubas – Manikara huberi/M. rufula/M. elata
Mamacadela – Brosimum gaudichaudii
Mandacaru – Cereus jamacaru
Mandioqueiras – Qualea spp.
Mangabeira – Hancornia speciosa
Mangue-branco ou amarelo – Laguncularia sp.
Mangue-vermelho – Ryzophora mangle
Maracujá – Passiflora sp.
Maria-mole – Guapira opposita
Maria-preta – Cordia trichotoma
Marmelada-de-cachorro
Marmeleiro – Cróton hemiargireus
Mata-olho – Pachystroma longifolium
Mirindiba – Buchenavia sp.
Mocitaiba ou orelha-de-onça – Zollernia ilicifolia
Mogno –
Swietenia macrophylla
Mororó
– Bauhinia macrostachya
Morototó – Didymopanax morototoni
Muiratauá – Apuleia molaris
Muiraúba – Mouriria brevipes
Murici – Byrsonima sp.
Murici-acaule – Palicourea rigida
Murici-do-campo – Byrsonima sericea
Mururés – Eichornia sp./Pistia sp./Cabomba sp.
Oiti-tuturuba – Conepia oiti
Óleo-pardo – Myrocarpus frondosus
Óleo-vermelho – Myroxylon balsamum
Orelha-de-onça – Zollernia ilicifolia
Palmeirinha-de-petrópolis – Syagrus wedelliana
Palmito-doce – Euterpe edulis
Pau-brasil – Caesalpinia echinata
Paus-d’arco – Tabebuia spp.
Pau-d’-arco-amarelo – Tabebuia serratifolia
Pau-d’arco-roxo – Tabebuia avellanedae
Pau-de-colher – Salvertia convallariodora
Pau-de-tucano – Vochysia thyrsoidea
Pau-d’óleo – Copaifera cearensis/Copaifera trapezifolia/C. langsdorfii
Pau-ferro – Caesalpina leiostachya
Pau-leiteiro – Saium glandulatum
Pau-marfim – Balfouradendron reidelianum
Pau-mulato – Capirona huberiana
Pau-pombo – Tapirira guianensis
Pau-rosa – Aniba duckei
Pau-santo – Kielmeyera coriacea
Paus-terra – Qualea grandiflora/Q. parviflora
Pereiro – Aspidosperma pyritolium
Perobas Aspidosperma sp.
Peroba-amarela – Paratecoma peroba
Peroba-de-campos – Paratecoma peroba
Peroba-rosa
– Aspidosperma sp.
Piaçava – Attalea funifera
Pindaíba – Xylopia spp.
Pindoba – Oenocarpus discolor
Pindobinhas – Geonoma spp.
Pinheiro-do-paraná – Araucária angustifólia
Pinho-bravo – Tapirira sp.
Piqui – Caryocar brasiliense
Piquiarana – Caryocar glabrum
Piri – Cyperus giganteus
Pistias – Pistia spp.
Podocarpus ou pinheiro-bravo – Podocarpus lambertii/P. sellowii
Pracuúba – Mora paraensis
Pupunharana – Cocos speciosa
Quaresmeira – Tibouchina estrellensis
Quinarana – Geiossospermum sericeum
Ranúnculo – Anemone decapetala
Roxinho – Peltogyne discolor/P. confertiflora
Samambaias outras – Hymenophyllum magellanicus/H. megachilum/Blechnum organense/Polypodium tamadarei
Samambaia terrestre – Pteridium aquilinum
Samambaiuçus – Alsophila elegans/A. glaziovii/A. armata/A. phalerata/A.corcovadensis/A. virens/A. contracta/A. leucolepis
Samaúma ou Sumaúma – Ceiba pentandra
Sapucaias – Lecythis usitata/L. paraensis
Sassafrás – Ocotea pretiosa
Sempre-viva-da-serra – Paepalantus polyanthus
Seringueiras – Hevea brasiliensis
Siriúba – Avicenia nítida
Soroco – Sorocea bonplandii
Sorva – Couma guianense
Sucupiras – Diplotropis spp./Bowdichia spp./Ferreira spp.
Sucupira-preta – Andira spectabilis
Tachis – Tachigalia alba/T. mymecophylla/Sclerolobium melanocorpum
Taquara – Merostachys spp./Guada sp.
Taquari – Chusquea pinifolia
Taquaruçu – Bambusa sp.
Tento – Ormosia sp.
Tifas ou taboas – Typha spp.
Tiriricão – Scleria sp.
Tucumã – Astrocaryum sp.
Ucuubas – Virola melionii/V. surinamensis/V.carinata/Osteophloeum platispermum/Iryanthera macrophylla
Umbu – Spondia tuberosa
Umburana-de-espinho – Busera leptophloios
Urtigão – Gunnera manicata/Urera baccifera
Urucurana – Hieronima alchorneoides
Vassourão – Piptocarpha notata
Vassourinha-do-campo – Microlicia isophylla
Vinhático – Platymenia reticulata/P. foliolosa
Vitória-régia – Victoria amazônica
Xaxim – Dicksonia sellowiana
Xique-xique – Pilocereus gounellii
FLORA